Archidiecezja Bragi
![]() Archikatedra w Bradze | |
Państwo |
|
---|---|
Siedziba | Braga |
Data powołania | IV w. |
Wyznanie | katolicyzm |
Kościół | |
metropolia | metropolia Bragi |
katedra | Archikatedra NMP w Bradze |
Biskup diecezjalny | |
Biskup pomocniczy | Delfim Gomes |
Biskup senior | Jorge Ortiga |
Dane statystyczne (2022) | |
Liczba wiernych • odsetek wiernych | 916 000 |
Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych • w tym zakonnych | 527 |
Liczba osób zakonnych | 334 |
Liczba parafii | 551 |
Powierzchnia | 2 857 km² |
Położenie na mapie Portugalii ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Archidiecezja Bragi (łac. Archidioecesis Bracarensis) – archidiecezja Kościoła rzymskokatolickiego w Portugalii. Jest główną diecezją metropolii Bragi. Została erygowana w IV wieku.
Historia
Pierwsza historyczna wzmianka o biskupach Bragi pochodzi z roku 400, kiedy to na protokołach synodu w Toledo pojawia się biskup Paterno. Według tradycji jednak pierwszy biskup w Bradze (ówczesna Bracara Augusta) pojawił się już ok. 45 r. n.e. Był nim Piotr z Rates, rzekomo towarzysz Jakuba Apostoła w jego legendarnej misji apostolskiej na Półwyspie Iberyjskim.
Prawdopodobnie już w pierwszym historycznym okresie funkcjonowania urzędu była to godność metropolitalna. Biskupi Bragi mieli w swej jurysdykcji całą północno-zachodnią części półwyspu (rzymska Gallaecia), a przez to uznawali się za zwierzchników biskupów w Conimbrigi, Viseu, Dume, Lamego, Porto i Egitanii. Kiedy w 433 r. Wizygoci zniszczyli Astorgę, siedzibę prawdopodobnie najstarszego biskupstwa w Hiszpanii, wówczas zapewne godność metropolitów uzyskali biskupi Bragi w czasach pontyfikatu Leona I. W okresie muzułmańskiego panowania w Hiszpanii biskupi Bragi rezydowali w Lugo. Za pontyfikatu Paschalisa II biskupi Bragi ostatecznie zostali uznani za metropolitów. Pod ich zwierzchnictwem znalazły się diecezje Porto, Coimbra, Lamego-Viseu oraz inne diecezje leżące na terenie współczesnej Hiszpanii, których terytoria były odzyskiwane w wyniku rekonkwisty.
Na tym tle zrodził się spór o pierwszeństwo i zakres jurysdykcji pomiędzy arcybiskupami Bragi a arcybiskupami Toledo. Kontrowersje dotyczyły m.in. tytułu prymasa Hiszpanii (Primado de España), do którego prawa rościły sobie obie metropolie, a także Archidiecezja Tarragony (Primado de las Españas). Ogłoszenie suwerenności Portugalii przez Henryka Burgundzkiego jeszcze zaogniło ten spór. Obecnie arcybiskupi Bragi raczej nie posługują się już tytułem Primaz das Espanhas (prymas Hiszpanii), lecz używają tytułu honorowego "arcybiskup prymas Bragi" (Arcebispo Primaz de Braga).
Arcybiskupi Bragi przez długi czas zachowali honorowe pierwszeństwo w portugalskim episkopacie, dopiero nadanie biskupom Lizbony tytułu patriarchów (1716) wyniosło tych ostatnich do pierwszeństwa wśród biskupów kraju.
23 marca 1545 r. przez wyłączenie z terytorium archidiecezji Braga utworzono diecezję Miranda do Douro. 20 kwietnia 1922 r. część archidiecezji weszła w skład nowo utworzonej diecezji Vila Real. 3 listopada 1977 z części archidiecezji utworzono diecezję Viana do Castelo.
Główne świątynie
- Archikatedra: Archikatedra NMP w Bradze
- Bazyliki mniejsze:
- Sanktuarium Bom Jesus do Monte w Bradze
- Bazylika św. Piotra w Guimarães
- Bazylika Matki Bożej w Sameiro
- Bazylika św. Benedykta w Rio Caldo
- Bazylika św. Torkwata w São Torcato
Biskupi i arcybiskupi Bragi
Biskupi
- św. Piotr z Rates (São Pedro de Rates) (45–60)
- św. Bazyli (São Basílio de Braga) (60–95)
- św. Owidiusz (Santo Ovídio) (95–130)
- Policarpo (130–200)
- Serfriano (200–230)
- Fabião (230–245)
- Felix (245–263)
- Secundo (263–268)
- Caledonio (268–270)
- Narciso (270–275)
- Paterno I (275–290)
- Grato (290–299)
- Salomão (299–300)
- Sinagrio (300–326)
- Lenoncio (326–328)
- Apolónio (328–366)
- Idacio I (366–381)
- Lampádio (381–400)
- Paterno II (400–405) (pierwszy historyczny biskup Bragi)
- Profuturo I (405–410)
- Pancraciano (410–417)
- Balconio (417–456)
- Valerio (456–494)
- Idacio II (494–518)
- Apolinaris (518–524)
- Castino (524–525)
- Valerio (525–527)
- Ausbert (527–537)
- Julião I (537–538)
- Profuturo II (538–550)
- Eleutério (550–561)
- Lucrecio (561–562)
- św. Marcin, apostoł Swebów (562–579) (także biskup Dumium)
- Pantardo (580–589)
- Benigno (589–612)
- Tolobeu (612–633)
- Julião II (633–653)
- Potamio (653–656)
- św. Fruktuozus (656–665) (także biskup Dumium)
- Manucino (660–661)
- Pancrácio (661–675)
- Leudigisus (Leodegísio Julião, Leodecísio Julião) (675–678)
- Liúva (678–681)
- Quirico (681–687)
- Faustino (688–693)
- św. Feliks z Bragi (São Félix Torcato) (693–734)
- św. Wiktor z Bragi (São Vítor de Braga) (734–736)
- Erónio (736–737)
- Hermenegildo (737–738)
- Tiago (738–740)
- Odoario (740–780)
- Askaryk (Ascárico) (780–811)
- Argimundo (821–832)
- Nostiano (832)
- Ataúlfo (832–840)
- Ferdizendo (840–842)
- Dulcídio (842–850)
- Gladila (850–867)
- Gomado (867–875)
- Flaviano Recaredo (875–881)
- Flaiano (881–889)
- Argimiro (889–910)
- Teodomiro (910–924)
- Hero (924–930)
- Silvatano (930–942)
- Gundisalvo (Gonçalo) (942–950)
- Hermenegildo (951–985)
- Pelágio (Paio) (986–1002)
- Diogo (Tiago) (1003–1004)
- Flaviano (1004–1017)
- Pedro (1017–1058)
- Maurelo (1058–1060)
- Sigefredo (1060)
- Vistrário (1060–1070)
Arcybiskupi
- Pedro I (1071 - 1091)
- św. Gerald z Moissac (1096 - 1108)
- Maurício Burdino (1109 - 1118)
- Paio Mendes (1118 - 1137)
- João (I) Peculiar (1139 – 1175)
- Godinho (1176 - 1188)
- Martinho (I) Pires (1189 - 1209)
- Pedro (II) Mendes (1209 - 1212)
- Estêvão Soares da Silva (1213 - 1228)
- Sancho (I) (1229)
- Silvestre Godinho (1229 - 1240)
- Gualtério (1240 - 1245)
- João (II) Egas (1245 - 1251)
- Sancho (II) (1251 - 1265)
- Martinho (II) Geraldes (1265 - 1271)
- Pedro (III) Julião (1272 – 1274)
- Sancho (III) (1275)
- Ordoño Alvares (1275 – 1278)
- Frei Telo (1279 - 1292)
- Martinho (III) Pires de Oliveira (1295 - 1313)
- João (III) Martins de Soalhães (1313 - 1325), wcześniej biskup Lizbony
- Gonçalo Pereira (1326 - 1348), wcześniej biskup Évory i biskup Lizbony
- Guilherme de la Garde (1349 - 1361)
- João (IV) de Cardaillac (1361 - 1371), potem arcybiskup Tuluzy, kardynał
- Vasco Fernandes de Toledo (1371 - 1372), wcześniej m.in. biskup Lizbony
- Martinho (IV) de Zamora (1372), mianowany kardynałem przez antypapieża Klemensa VII; wcześniej biskup Silves i biskup Lizbony
- Lourenço Vicente (1374 - 1397)
- João (V) Garcia (1397 - 1398)
- Martinho (V) Afonso de Miranda (Martinho Afonso da Charneca) (1398 - 1416), wcześniej biskup Coimbry
- Fernando da Guerra (1417 - 1467), wcześniej biskup Algarve i biskup Porto
- Luís (I) Pires (1468 - 1480)
- João (VI) de Melo (1481)
- João (VII) Galvão (1482 - 1485), również biskup Coimbry i hrabia Arganil (conde de Arganil), pierwszy z hrabiów-biskupów Coimbry
- Jorge (II) Vaz da Costa (1486 - 1501)
- Jorge (III) da Costa (1501 - 1505)
- Diogo (I) de Sousa (1505 - 1532)
- Infante Henrique de Portugal (1533 – 1540)
- Diogo (II) da Silva, OFM (1540 - 1541)
- Infante Duarte (1542 - 1543), syn naturalny Jana III
- Manuel (I) de Sousa (1545 - 1549)
- Baltasar Limpo (1550 - 1558)
- Bartolomeu dos Mártires, OP (1559 – 1581)
- João (VIII) Afonso de Menezes (1581 - 1587)
- Agostinho de Jesus (Pedro de Castro) OSA (1588 - 1609)
- Aleixo de Menezes OSA (1612 – 1617), wcześniej arcybiskup Goa i gubernator Indii Portugalskich; także wicekról Portugalii
- Afonso Furtado de Mendonça (1618 - 1626), wcześniej biskup Guardy i biskup Coimbry-hrabia Arganil, potem arcybiskup Lizbony i członek rady regencyjnej Królestwa Portugalii
- Rodrigo (I) da Cunha (1627 – 1635), potem arcybiskup Lizbony
- Sebastião de Matos de Noronha (1635 – 1641), także biskup Elvas (1626 – 1641); podejrzany o spisek przeciwko Janowi IV do końca życia był więziony w Torre de Belém
- Pedro (IV) de Lencastre (1654–1670), wcześniej biskup Guardy i arcybiskup Évory; 5. diuk Aveiro (duque de Aveiro) i 5. markiz Torres Novas (marquês de Torres Novas); niezatwierdzony przez papieża
- Veríssimo de Lencastre (1670 – 1677), kardynał
- Luís (II) de Sousa (1677 – 1690)
- José (I) de Menezes (1690 – 1696)
- João (IX) de Sousa (1696 – 1703), potem arcybiskup Lizbony
- Rodrigo (II) de Moura Teles (1704 – 1728), wcześniej biskup Guardy
- João da Mota e Silva (1732), kardynał, jako arcybiskup Bragi niezatwierdzony przez papieża
- José de Bragança (1741 – 1756), syn naturalny Piotra II i Francisci Clary da Silva
- Gaspar de Bragança (1758 – 1789), syn naturalny Jana V i Madaleny Máximy de Miranda; jedno z "dzieci Palhavy" (meninos de Palhavã)
- Caetano da Anunciação Brandão, TOR (1790 – 1805)
- José (III) da Costa Torres (1807 - 1813)
- Miguel da Madre de Deus da Cruz, OFM (1815 – 1827)
- Pedro (V) Paulo de Figueiredo da Cunha e Melo (1843 – 1855); kardynał
- José (IV) Joaquim de Azevedo e Moura (1856 – 1876); wcześniej biskup Viseu
- João (X) Crisóstomo de Amorim Pessoa, OFM (1876 – 1883), wcześniej biskup Santiago de Cabo Verde i arcybiskup Goa
- António (I) José de Freitas Honorato (1883 – 1898)
- Manuel (II) Baptista da Costa (da Cunha) (1899 – 1913), wcześniej biskup pomocniczy Lizbony, z tytułem arcybiskupa Mitylene
- Manuel (III) Vieira de Matos (1915 – 1932), wcześniej biskup Guardy
- António (II) Bento Martins Júnior (1933 – 1963), wcześniej biskup Bragança-Miranda
- Francisco Maria da Silva (1963 – 1977), wcześniej biskup pomocniczy Bragi, biskup tytularny Telmissus
- Eurico Dias Nogueira (1977 – 1999), wcześniej biskup Vila Cabral, biskup Sá da Bandeira; także przeor prowincji północnej (Delegação Regional do Norte) namiestnictwa portugalskiego (Lugar-Tenência de Portugal) bożogrobców[1]
- Jorge (IV) Ortiga (1999 – 2021), wcześniej biskup pomocniczy Bragi, biskup tytularny Nova Barbara
- José Cordeiro (od 2022), wcześniej biskup Bragançy-Mirandy
Przypisy
- ↑ Lugar-Tenência de Portugal. [dostęp 2014-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-05-19)].
Bibliografia
- Archidiecezja Braga [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2011-11-08] (ang.).
- Archidiecezja Bragi w bazie gcatholic.org (ang.) [dostęp 2023-11-28]
- Historia diecezji w Catholic Encyclopedia
- VIAF: 255951245