Henryk Dembiński (generał)
![]() | Ten artykuł dotyczy polskim generale. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku. |
![]() Gen. Henryk Dembiński | |||
generał | |||
Data i miejsce urodzenia | 16 stycznia 1791 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 13 czerwca 1864 | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1809-1850 | ||
Siły zbrojne | Armia Księstwa Warszawskiego | ||
Główne wojny i bitwy | Inwazja na Rosję (1812)
| ||
Późniejsza praca | poseł na Sejm Królestwa Polskiego | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Bem_Dembi%C5%84ski_Kossuth.jpg/240px-Bem_Dembi%C5%84ski_Kossuth.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Strza%C5%82k%C3%B3w_pomnik_gen._Henryk_Dembi%C5%84ski.jpg/240px-Strza%C5%82k%C3%B3w_pomnik_gen._Henryk_Dembi%C5%84ski.jpg)
Henryk Dembiński, herbu Nieczuja (ur. 16 stycznia 1791 w Strzałkowie, zm. 13 czerwca 1864 w Paryżu) – polski generał, uczestnik napoleońskiej wyprawy na Rosję, powstania listopadowego i powstania węgierskiego a także podróżnik i inżynier.
Życiorys
Syn chorążego krakowskiego Ignacego Dembińskiego i Marianny Moszyńskiej – córki hrabiów Moszyńskich, grand-metrów saskiego dworu[1]. Pierwsze lata życia spędził we wsi Góry, w majątku ziemskim należącym do jego dziadka[2]. Kiedy rodzice kupili wieś Sędziejowice, zamieszkał razem z nimi w obszernym dworze[3].
Posłany do wojskowej szkoły inżynierskiej w Wiedniu. W 1809 nie przyjął stopnia oficerskiego w armii austriackiej i zaciągnął się jako szeregowiec do armii Księstwa Warszawskiego. W 1812 awansowany na porucznika, a potem w trakcie bitwy pod Smoleńskiem na stopień kapitana. Był posłem na Sejm Królestwa Polskiego w roku 1825. Krótki czas mieszkał w Witkowicach koło Ropczyc.
Brał udział w powstaniu listopadowym, gdzie wyróżnił się zwłaszcza w wyprawie na Litwę.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Wjazd_triumfalny_Henryka_Dembinskiego_na_Prage.jpg/240px-Wjazd_triumfalny_Henryka_Dembinskiego_na_Prage.jpg)
W sierpniu 1831 został mianowany generałem dywizji i przez krótki czas pełnił funkcję wodza naczelnego. Gubernator wojskowy Warszawy od 9 sierpnia do 12 sierpnia 1831[4]. Brał także udział w bitwach pod Dębem Wielkim i Ostrołęką. Po zakończeniu powstania wyemigrował do Francji, gdzie był związany z obozem A.J. Czartoryskiego. Członek władz Związku Jedności Narodowej[5].
W powstaniu węgierskim w 1849 roku dowodził węgierską Armią Północną, następnie powołany na stanowisko szefa sztabu naczelnego i wodza naczelnego armii węgierskiej. Ponieważ jego kandydatura wzbudzała zazdrość wśród niektórych węgierskich przywódców (szczególnie Artúra Görgeya), z funkcji tej zrezygnował po niepowodzeniu pod Kápolną. Po kolejnej klęsce armii węgierskiej pod Temeszwarem oraz rezygnacji Lajosa Kossutha wyjechał do Turcji i wstąpił do armii sułtana osmańskiego Abdülmecida I.
W 1850 r. powrócił do Paryża, gdzie zmarł w 1864 roku. Pochowany na cmentarzu w Montmorency[6].
Upamiętnienie
W Strzałkowie w miejscowości urodzenia gen. Henryka Dembińskiego w okresie Polski Ludowej zbudowano pomnik poświęcony generałowi na którym umieszczono napis, cyt.GENERAŁOWI HENRYKOWI DEMBIŃSKIEMU 1791-1864 UR W STRZAŁKOWIE BOHATEROWI WALK O WOLNOŚĆ POLSKI 1830/31 I WĘGIER 1848/49 RODACY.
W Budapeszcie znajduje się ulica Dembinszky utca.
Przypisy
- ↑ Henryk Dembiński, Pamiętnik ... generała wojsk polskich, cz. 1 Warszawa, s. 5.
- ↑ Bartłomiej Szyndler, Henryk Dembiński 1791-1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1984, s.9.
- ↑ Bartłomiej Szyndler, Henryk Dembiński 1791-1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1984, s.11.
- ↑ Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 483.
- ↑ Joanna Nowak, Władysław Zamoyski, o sprawę polską w Europie (1848-1868), Poznań 2002, s. 32-33.
- ↑ Robert Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego t. I Warszawa 1995, s. 359.
Bibliografia
- A.Bata Ropczyce i Ziemia Ropczycka ,2002 str.26.
Linki zewnętrzne
- Henryk Dembiński w bibliotece Polona
- Polskie krajobrazy
- Zygmunt Miłkowski 'Sylwety emigracyjne'. biblioteka.vilo.bialystok.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-28)].
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
|
- PWN: 3891640
- Britannica: biography/Henryk-Dembinski
- VLE: henryk-dembinski
- Hrvatska enciklopedija: 14468