Józef Lipski (dyplomata)
Data i miejsce urodzenia | 5 czerwca 1894 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1 listopada 1958 | ||
Poseł/Ambasador RP w Niemczech | |||
Okres | od 3 lipca 1933 | ||
Poprzednik | Alfred Wysocki | ||
Następca | zerwanie stosunków dyplomatycznych | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Józef Lipski herbu Grabie (ur. 5 czerwca 1894 we Wrocławiu, zm. 1 listopada 1958 w Waszyngtonie) – polski polityk, dyplomata i oficer.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/J%C3%B3zef_Lipski_%26_Adolf_Hitler_%281938%29.jpg/240px-J%C3%B3zef_Lipski_%26_Adolf_Hitler_%281938%29.jpg)
Życiorys
Syn Wojciecha Antoniego (1860–1930) i Zofii z domu Lippe. Uczył się w Królewskim Gimnazjum Męskim w Ostrowie. W tym czasie był członkiem konspiracyjnej i niepodległościowej organizacji patriotycznej Towarzystwo Tomasza Zana. Maturę zdał w 1915. W czasie I wojny światowej pracował w sekcji prawnej Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. W 1919 ukończył prawo na uniwersytecie w Lozannie. Przyjęty do służby dyplomatycznej Rzeczypospolitej w czerwcu 1919. Od czerwca 1919 do 1 stycznia 1922 sekretarz legacyjny poselstwa RP w Londynie, następnie pełnił tę samą funkcję w Paryżu i Berlinie. Od 1925 zastępca naczelnika Wydziału Zachodniego Departamentu Politycznego MSZ, od 1928 naczelnik tego wydziału. Od 3 lipca 1933 poseł, a po podniesieniu w 1934 szczebla przedstawicielstw dyplomatycznych od 29 października 1934 ambasador RP w Berlinie. Wraz z Konstantinem von Neurathem podpisał 26 stycznia 1934 polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy. W opinii komisarza Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku Carla Jakoba Burckhardta był człowiekiem odprężenia polsko-niemieckiego, jednym z najlepiej poinformowanych ambasadorów w ówczesnym Berlinie[1].
Po wybuchu II wojny światowej zaciągnął się jako ochotnik do Wojska Polskiego we Francji. Ukończył Szkołę Podchorążych w Camp de Coëtquidan. W czasie kampanii francuskiej walczył w szeregach 1 Dywizji Grenadierów. Mianowany podporucznikiem rezerwy piechoty. 21 listopada 1940 został przeniesiony, a 26 czerwca 1941 zatwierdzony na stanowisku referenta politycznego w Gabinecie Naczelnego Wodza i Ministra Spraw Wojskowych[2]. Pełnił służbę u boku kolejnych Naczelnych Wodzów: Sikorskiego, Sosnkowskiego i Andersa, z którym łączyła go przyjaźń. W czasie kampanii włoskiej często „uciekał” na linię frontu i jako jeden z pierwszych wkroczył do Ankony. 19 marca 1945, jako major czasu wojny, został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów kawalerii[3].
Po zakończeniu służby wojskowej był prezesem emigracyjnego Klubu Polskich Ziem Zachodnich. W 1947 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Raporty z jego misji w Berlinie wydał Wacław Jędrzejewicz.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937)[4]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (8 listopada 1930)[5][6]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)[7]
- Krzyż Walecznych
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[5]
- Wielki Oficer Orderu Korony (Belgia)[5]
- Komandor Orderu Korony (Belgia)[8]
- Komandor Orderu Legii Honorowej (Francja)[5][8]
- Komandor Orderu Świętego Olafa (Norwegia)[5][8]
- Komandor 1 Stopnia Orderu Danebroga (1933, Dania)[5][9]
- Odznaka Honorowa Olimpijska I klasy (Niemcy)[10]
Upamiętnienie
Jego imię nosi Szkoła Podstawowa w Szczurach[11].
Odniesienia w kulturze masowej
- Jest głównym bohaterem, a zarazem narratorem powieści Piotra Kitrasiewicza pt. "Jego Ekscelencja na herbatce z Göringiem", wydanej w 2016 roku przez warszawskie wydawnictwo MG[12] i wyróżnionej przez miesięcznik "Magazyn Literacki Książki"[13] jako książka miesiąca września 2016 w kategorii "Proza"[14].
Przypisy
- ↑ Carl Jakob Burckhardt, Meine Danziger Mission, Monachium 1960, s. 304.
- ↑ Gabinet NW 1944 ↓, s. 15, 17, 28.
- ↑ Gabinet NW 1944 ↓, s. 264.
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410 „za wybitne zasługi w służbie państwowej”.
- ↑ a b c d e f Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 428.
- ↑ M.P. z 1930 r. nr 260, poz. 351 „za wyjątkowe zasługi położone w związku z zawieraniem umów międzynarodowych”.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 34.
- ↑ a b c Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 14, s. 146, 1933.
- ↑ Kongelig Dansk Hof- og Statskalender. Kopenhaga 1947, s. 29
- ↑ Zezwolenie na przyjęcie odznaczeń cudzoziemskich. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 2, s. 44, 1937.
- ↑ Szkoła Podstawowa im. Józefa Lipskiego w Szczurach - Nasz Patron [online], www.spszczury.szkolnastrona.pl [dostęp 2020-06-20] .
- ↑ Jego ekscelencja na herbatce z Göringiem (5737552) - Piotr Kitrasiewicz - Książka, recenzja, streszczenie [online] [dostęp 2020-09-18] (pol.).
- ↑ Książki Roku 2016 [online], Rynek książki [dostęp 2020-09-18] (pol.).
- ↑ Magazyn Literacki - Książki nr 9, 2016 .
Bibliografia
- Organizacja i obsada Gabinetu NW 1939–1944, sygn. A.XII.1/47. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.
- Józef Lipski, Wacław Jędrzejewicz, Diplomat in Berlin, 1933–1939; papers and memoirs of Józef Lipski, Ambassador of Poland, New York 1968.
- Józef Lipski, Wrześniowy kryzys czechosłowacki 1938 r. w raportach ambasadora Lipskiego, Warszawa, 1958.
Linki zewnętrzne
- Archiwum Ambasadora Józefa Lipskiego w zbiorach Instytutu Piłsudskiego. pilsudski.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-01-06)].