Melania Bornstein-Łychowska

Melania Bornstein-Łychowska
Ilustracja
Data urodzenia

11 marca 1874

Data i miejsce śmierci

17 lutego 1962
Warszawa

Zawód, zajęcie

urzędniczka, polityczka społeczna

Narodowość

polska

Alma Mater

Uniwersytet Zuryski

Małżeństwo

Maurycy Bernstein

Dzieci

Tadeusz

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (II RP)

Melania Bornstein-Łychowska (ur. 11 marca 1874, zm. 17 lutego 1962 w Warszawie[1]) – polska urzędniczka, polityczka społeczna, specjalistka w zakresie zabezpieczenia społecznego[2].

Życiorys

Wywodziła się z żydowskiej (zasymilowanej) rodziny Wincentego (1837–1907[3]) i Justyny (ur. około 1840[3]) Bergsonów. Ukończyła Uniwersytet Latający w Warszawie i odbyła studia w Zurychu, gdzie obroniła pracę doktorską w zakresie prawa publicznego i nauk politycznych. W latach 1902–1907 pracowała w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności (Wydział Czytelń), a w latach 1907–1917 w Zarządzie Towarzystwa Czytelń miasta Warszawy. W tych latach bliżej zainteresowała się zagadnieniami bytowymi ubogich warstw społecznych, jak również emancypacją kobiet. Wyniki prowadzonych w tym zakresie badań publikowała w czasopismach lewicowych, m.in. Kurierze Codziennym. Pozostawała w bliskich kontaktach z PPS-Lewicą, choć nie była członkinią tej partii, ani nawet nie zaliczano jej do sympatyków tego ugrupowania[1]. W latach 1926–1931[4] była członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej[5]. W latach 1930–1931 była redaktorką Wiadomości Społecznych, organu PTPS[6].

1 grudnia 1918 zatrudniła się w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej, gdzie doszła do stanowiska radcy w 1938. Kierowała referatem społeczno-ekonomicznym w gabinecie ministra. Publikowała liczne prace z zakresu położenia klasy robotniczej w Polsce, a także przedstawiała propozycje poprawy jej warunków bytowych w obrębie gospodarki kapitalistycznej. Była członkinią Instytutu Gospodarstwa Społecznego[1].

Podczas okupacji niemieckiej (i potem już do końca życia) używała nazwiska Łychowska, a także (tylko podczas wojny) fikcyjnego nazwiska panieńskiego Bzowiecka. Pozwalało to jej skutecznie ukrywać się przed Niemcami. Utrzymywała się z dawania lekcji języków obcych oraz sprzedaży paczek otrzymywanych od syna z emigracji. Po zakończeniu wojny przeszła na emeryturę. Zapadła na zaćmę i straciła wzrok po nieudanej operacji. Przez ostatnie lata życia zamieszkiwała w Domu Sióstr Szarytek w Warszawie. Została pochowana na nowym cmentarzu na Służewie[1].

Rodzina

Jej mężem był doktor Maurycy Bernstein (ślub około 1890[3]). Miała z nim syna Tadeusza (1900–1967). Z mężem rozwiodła się[1].

Odznaczenia

Publikacje

Wybrane publikacje:

  • Płace i ruchy robotnicze w Warszawie w r(oku) 1917 i 1918 na tle czynności niemieckiej komisji płac (Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, Warszawa, 1919),
  • Co daje Rzeczpospolita i rząd polski robotnikom w Polsce (Biblioteczka Robotnika Górnośląskiego, 1920),
  • Ceny artykułów spożywczych i płace robotnicze w Warszawie w latach 1914–1921 (współautorstwo, 1921),
  • Ochrona pracy pracowników handlowych i przemysłowych (Zakłady Graficzne "Drukarz", Warszawa, 1925),
  • Inspekcja pracy w państwach europejskich (Warszawa 1925),
  • 10 lat polityki społecznej Państwa Polskiego 1918–1928 (Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, Warszawa, 1928),
  • Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej jako wyraz społecznej myśli polskiej (Stowarzyszenie "Służba Obywatelska", Warszawa, 1928),
  • Międzynarodowa Organizacja Pracy. Zarys ustroju i działalności (1928),
  • Izby robotnicze. Organizacja i zadania (Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, Warszawa, 1929),
  • Zarys ustawodawstwa pracy (1929),
  • Na marginesie niepospolitej zasługi (współautorka z C.Walewską) ("Kobieta Współczesna" nr 8, 1929),
  • Walka państwa z bezrobociem w Niemczech (Drukarnia Państwowa, Warszawa, 1933),
  • Polityka społeczna państwa polskiego 1918–1935 (Ministerstwo Opieki Społecznej, Warszawa, 1935).

Przypisy

  1. a b c d e Internetowy Polski Słownik Biograficzny, Melania z Bergsonów Łychowska (Bergson-Łychowska)
  2. Biblioteka Jagiellońska, Melania Bornstein-Łychowska
  3. a b c Sejm Wielki, Melania Bergson (ID: psb.16280.1)
  4. Zarys działalności Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej 1925-1928, "Drukarnia Akademicka", Warszawa 1929.pdf
  5. Julian Auleytner, Historia, w: Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej
  6. Polska Bibliografia Naukowa [online], pbn.nauka.gov.pl [dostęp 2019-12-04] .
  7. M.P. z 1930 r. nr 2, poz. 1.
  • ISNI: 0000000402561709
  • VIAF: 298336885
  • PLWABN: 9810621333705606
  • NUKAT: n00018378
  • J9U: 987007258815005171