Powidz (gmina)
gmina wiejska | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
TERC | 3023052 | ||||
Wójt | Jakub Gwit | ||||
Powierzchnia | 80,15 km² | ||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość | 28,6 os./km² | ||||
Nr kierunkowy | 63 | ||||
Tablice rejestracyjne | PSL | ||||
Adres urzędu: ul. 29 Grudnia 2462-430 Powidz | |||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| |||||
Położenie na mapie powiatu | |||||
52°25′00″N 17°55′00″E/52,416667 17,916667 | |||||
| |||||
Strona internetowa | |||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Powidz – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie słupeckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie konińskim.
Siedziba gminy to Powidz.
Według danych z 31 grudnia 2012[2] gminę zamieszkiwało 2218 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku[3] gminę zamieszkiwało 2302 osób.
Jest to najmniejsza pod względem ludności gmina województwa wielkopolskiego.
Historia
Obszar Powidza i okolic jest również terenem bogatym historycznie. Pierwsze ślady osadnictwa na tych ziemiach pochodzą z połowy I tysiąclecia p.n.e. Z tego okresu pochodzą odkryte osady nabrzeżne w Powidzu i Polanowie. Lokacji Powidza jako miasta dokonał w 1243 r., na prawie magdeburskim, książę Bolesław Pobożny. Przywilej ten został potwierdzony przez kolejnych władców Polski: Kazimierza Wielkiego, Kazimierza Jagiellończyka (1464 r.), Zygmunta Augusta (1563 r.) i Stefana Batorego (1582 r.). Mieszkańcy w XIV w. wsławiali się bohaterską obroną miasta przez najazdem krzyżackim. W wieku XV w. powstała w Powidzu szkoła przy kościele parafialnym, podlegająca Akademii Krakowskiej. Fakt ten stanowi źródło często występującego w tych stronach powiedzenia: „Dokąd idziesz?”, „Do Powidza po rozum.” Z kolei w XVIII w. na terenie Powidza zaczął rozwijać się przemysł, powstała fabryka szkła, zwana Hutą Powidzką. W wyniku zaborów Powidz znalazł się w granicach wpływów Prus. W 1793 r. wyodrębniono powiat Powidzki, który istniał do 1815 r. W okresie zaborów przez środek Jeziora Powidzkiego przebiegała granica pomiędzy zaborem pruskim a rosyjskim Królestwem Polskim. W latach 1893–1911 pobudowana została sieć wąskotorowa kolei powiatowej, łączącą Powidz z Gnieznem (trasa biegła od Anastazewa). Mieszkańcy Gminy brali czynny udział w walkach o niepodległość – w Powstaniu Listopadowym i Styczniowym. Z racji granicy prusko-rosyjskiej przebiegającej przez jezioro, obszar Gminy Powidz w okresie powstań 1831 i 1863 roku był punktem przerzutowym Wielkopolan w szeregi powstańcze. Na początku XX w. uczniowie powidzkiej szkoły zorganizowali strajk przeciwko wprowadzeniu nauczania religii w języku niemieckim. Wraz z wybuchem w 1918 r. Powstania Wielkopolskiego w Powidzu uformowała się grupa mieszkańców, funkcjonująca następnie jako Kompania Powidzka, która wyzwoliła Powidz, rozbrajając pruski posterunek w Anastazewie; brała także czynny udział w wyzwalaniu Ziemi Gnieźnieńskiej. W XIX w. Powidz był uzdrowiskiem słynącym ze zdrojowych wód oraz mikroklimatu korzystnego dla zdrowia. W okresie międzywojennym wybudowano hotel nad jeziorem oraz 60-metrowy pomost. W 1934 roku odebrano Powidzowi prawa miejskie, włączając go jako gromadę do powiatu gnieźnieńskiego. Status gminy, Powidz uzyskał w 1972 r., jednak już w 1975 roku włączono teren gminy do gminy Witkowo i województwa konińskiego. W 1994 roku gmina Powidz została reaktywowana, a w wyniku reformy administracyjnej wdrożonej w 1999 r. znalazła się w powiecie słupeckim, województwie wielkopolskim. Herb Powidza to złota korona królewska otwarta w stylu gotyckim XV w., umieszczona na czerwonym polu w kształcie tarczy.
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002[4] gmina Powidz ma obszar 80,15 km², w tym:
- użytki rolne: 28%
- użytki leśne: 47%
Gmina stanowi 9,57% powierzchni powiatu.
W Gminie Powidz znajduje się wojskowa 33 Baza Lotnictwa Transportowego wraz z lotniskiem.
Osobny artykuł: 33 Baza Lotnictwa Transportowego.
Demografia
Dane z 31 grudnia 2017 roku[3]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 2302 | 100 | 1 138 | 49,4 | 1 164 | 50,6 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 29 | 14 | 15 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Powidz w 2014 roku[1].
Edukacja
- Szkoła Podstawowa w Powidzu[5]
Koło Gospodyń Wiejskich
- Koło Gospodyń Wiejskich w Powidzu
- Koło Gospodyń Wiejskich w Ostrowie "FORSYCJA"
- Koło Gospodyń Wiejskich w Anastazewie
- Koło Gospodyń Wiejskich w Wylatkowie
- Koło Gospodyń Wiejskich w Charbinie
- Koło Gospodyń Wiejskich Polanowo[6]
Sołectwa
Anastazewo, Charbin, Ługi, Ostrowo, Polanowo, Powidz, Powidz-Osiedle, Przybrodzin, Smolniki Powidzkie, Wylatkowo.
Sąsiednie gminy
Kleczew, Orchowo, Ostrowite, Słupca, Strzałkowo, Witkowo
Przypisy
- ↑ a b Gmina Powidz w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-17] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r.. stat.gov.pl. [dostęp 2014-07-31]. (pol.).
- ↑ a b Gmina Powidz w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-02-14] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Lista szkół - szkoły podstawowe - Gmina Powidz [online], szkolypodstawowe.gminapowidz.szkolnictwa.pl [dostęp 2023-09-12] .
- ↑ https://krkgw.arimr.gov.pl/#
Linki zewnętrzne
- oficjalna strona gminy Powidz
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Powidz
Wsie |
|
---|---|
Osada | |
Osada leśna |
|
Części wsi |
|
- p
- d
- e
Miasta | |
---|---|
Gminy miejskie | |
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Gniezno
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta (1919–75) | |
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|