Stevardiinae
Stevardiinae | |||
Gill, 1858 | |||
![]() Para Boehlkea fredcochui | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | promieniopłetwe | ||
Rząd | |||
Rodzina | kąsaczowate | ||
Podrodzina | Stevardiinae | ||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Stevardiinae[1] – podrodzina małych ryb kąsaczowatych (Characidae), wcześniej klasyfikowana pod nazwą Glandulocaudinae[2], wyróżniająca się odmienną od pozostałych kąsaczowatych biologią rozrodu, w której istotną rolę odgrywają substancje chemiczne – feromony[2]. Samce prowokują niedojrzałe jeszcze do tarła samice do rozpoczęcia gry godowej, po czym w trakcie rytualnych tańców godowych zaplemniają je, natomiast zapłodnienie następuje bez udziału samca – w późniejszym okresie.
Występowanie
W słodkich wodach tropikalnej strefy Ameryki Środkowej i Południowej – od Kostaryki i Trynidadu, po północną część Argentyny[2].
Biologia rozrodu
W dolnej części nasady płetwy ogonowej, po obu jej stronach, występuje kieszeń z gruczołem zapachowym wydzielającym feromony, służącym do wabienia samic[3]. Ponadto, niektóre gatunki zaopatrzone są w wyspecjalizowane struktury pełniące prawdopodobnie funkcje wabiące. Skrzelopiór białopłetwy (Corynopoma riisei) ma na krawędzi pokrywy skrzelowej łopatkowato zakończony, cienki wyrostek, którym stara się zwrócić uwagę swojej partnerki. W górnej części skrzeli gatunków z rodzajów Glandulocauda, Mimagoniates i Coelurichthys występuje organ umożliwiający tym rybom oddychanie powietrzem atmosferycznym. Przy wydalaniu powietrza samce niektórych gatunków wydają ostry dźwięk przypominający rechot żaby. Prawdopodobnie jest to sygnał godowy. W komorze skrzelowej większości Stevardiinae wykryto gruczoł uwalniający sygnały chemiczne[4].
Zapłodnienie u Stevardiinae przypomina zapłodnienie wewnętrzne występujące u ryb jajożyworodnych. Samiec, któremu udało się sprowokować partnerkę do zbliżenia podwiesza w pobliżu jej otworu płciowego wiązkę plemników w tzw. spermatoforach, które zostają przez nią wciągnięte do przewodu jajowego i mogą tam przebywać nawet kilka miesięcy. Zaplemnienie następuje w warunkach suszy i spowodowanego nią zagęszczenia ryb w wysychających zbiornikach, co zmniejsza szanse przetrwania młodych. Samica w dogodnym dla niej miejscu i czasie, zwykle z nadejściem pory deszczowej, składa zapłodnione jaja, już bez udziału samca. Nie wiadomo kiedy następuje zapłodnienie, u złowionych samic nie stwierdzono zapłodnionych jaj. Prawdopodobnie zapłodnienie następuje w czasie składania ikry, niewykluczone, że poza organizmem samicy.
Wykazano istnienie dwóch rodzajów mechanizmów tworzenia się pakietów plemników ryb zaliczanych do tej podrodziny. W rodzaju Tyttocharax i Scopaeocharax spermatofory tworzą się w cystach, pod koniec procesu spermatogenezy, a u Mimagoniates, Glandulocauda i Corynopoma – na zasadzie łączenia się wolnych plemników w świetle przewodów wyprowadzających jądra[5].
Znaczenie gospodarcze
Stevardiinae stanowią pokarm większych ryb poławianych gospodarczo przez człowieka. Niektóre gatunki są rybami akwariowymi.
Klasyfikacja
Do Stevardiinae zaliczane są rodzaje[1]:
Acrobrycon – Argopleura – Attonitus – Aulixidens – Boehlkea – Bryconacidnus – Bryconadenos – Bryconamericus – Caiapobrycon – Ceratobranchia – Chrysobrycon – Corynopoma – Creagrutus – Cyanocharax – Cyanogaster – Diapoma – Gephyrocharax – Glandulocauda – Hemibrycon – Hypobrycon – Hysteronotus – Iotabrycon – Knodus – Landonia – Lepidocharax – Lophiobrycon – Microgenys – Mimagoniates – Monotocheirodon – Nantis – Odontostoechus – Othonocheirodus – Phallobrycon – Phenacobrycon – Piabarchus – Piabina – Planaltina – Pseudocorynopoma – Pterobrycon – Ptychocharax – Rhinobrycon – Rhinopetitia – Scopaeocharax – Trochilocharax – Tyttocharax – Xenurobrycon
Przypisy
- ↑ a b W. N. Eschmeyer: Catalog of Fishes electronic version (9 Sep 2013). California Academy of Sciences. [dostęp 2013-09-30]. (ang.).
- ↑ a b c Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
- ↑ Dagobert Drost, Andrzej Strukowski. Kąsaczowce, które mylimy cz. XII. „Akwarium”. 93 (3/86).
- ↑ Bushmann et al.. Gill-derived glands in glandulocaudine fishes (teleostei: Characidae: Stevardiinae).. „Journal of morphology”. 253 (2), s. 187-95, 2002. (ang.).
- ↑ Pecio A, Lahnsteiner F, Rafiński J. Ultrastructure of the epithelial cells in the aspermatogenic part of the testis in Mimagoniates barberi (Teleostei: Characidae: Stevardiinae) and the role of their secretions in the spermatozeugmata formation.. „Annals of Anatomy”. 183, s. 427–435, 2001. (ang.).
Bibliografia
- Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
- Jan Rafiński. Tańczące i śpiewające ryby w akwarium. „Akwarium”. 107-108 (5-6/88).