Tasiemiec uzbrojony
Taenia solium[1] | |||
Linnaeus, 1758 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Podkrólestwo | |||
(bez rangi) | pierwouste | ||
Nadtyp | Platyzoa | ||
Typ | |||
Nadgromada | Neodermata | ||
Gromada | tasiemce | ||
Rząd | Cyclophyllidea | ||
Rodzina | taeniidae | ||
Rodzaj | Taenia | ||
Gatunek | tasiemiec uzbrojony | ||
| |||
|
Tasiemiec uzbrojony (Taenia solium), tasiemiec świński – gatunek tasiemca (Cestoda) z rzędu Cyclophyllidea. Pasożyt wewnętrzny człowieka, wywołujący dwie choroby: tasiemczycę (tenioza, łac. tæniasis) oraz wągrzycę (cysticerkoza, łac. cysticercosis). Jest gatunkiem kosmopolitycznym, chociaż najczęściej występuje na obszarach o niskim poziomie higieny osobistej. Jego zasięg występowania jest szerszy niż u tasiemca nieuzbrojonego (T. saginata). Znany był już w czasach biblijnych.
Morfologia
Dojrzały osobnik mierzy zazwyczaj 2–4 m długości (chociaż wyjątkowo mogą osiągać nawet 8 m) i zbudowany jest z 800–1000 proglotydów (członów). Jego kulista główka (scolex) o średnicy 1 mm ma cztery półkoliste przyssawki oraz wysuwalny ryjek z podwójnym wieńcem 25–30 haczyków. Przedsionki płciowe w proglotydach rozrodczych są ułożone naprzemiennie, mają trzypłatowy jajnik oraz o połowę mniej jąder niż w przypadku tasiemca nieuzbrojonego. Proglotydy maciczne są mniejsze i zawierają o wiele mniej jaj niż u tasiemca nieuzbrojonego, zaś ich macica ma 5–6 bocznych odgałęzień po obu stronach.
Cykl życiowy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Taenia_solium_Life_cycle.tif/lossy-page1-220px-Taenia_solium_Life_cycle.tif.jpg)
(T. solium) i nieuzbrojonego (T. saginata)
Jego cykl życiowy jest prawie taki sam, jak u tasiemca nieuzbrojonego. Różni się on jednak tym, że jego żywicielem ostatecznym, oprócz człowieka, mogą być również gibbony i pawiany. Formą inwazyjną jest zazwyczaj pęcherzykowaty wągier (cysticercus cellulosae), w którym znajduje się inwaginowana główka (scolex). Kształt wągra zależy od jego umiejscowienia (np. w mięśniach jest wrzecionowaty i ma 5–20 mm, podczas gdy w mózgowiu przybiera kształt kuli o średnicy około 10 mm). Do zakażenia żywiciela ostatecznego dochodzi drogą pokarmową, najczęściej poprzez spożycie wieprzowiny zawierającej wągry tasiemca. Jaja jeszcze w macicy rozwijają się do pierwszego stadium larwalnego, jakim jest onkosfera. Otacza ją podwójna otoczka (embriofor), dzięki której larwa ta może przetrwać w środowisku zewnętrznym klimatu umiarkowanego nawet przez rok.
Dorosły osobnik każdego dnia wydala 5–6 proglotydów, które (poruszając się aktywnie) wydostają się wraz z kałem przez odbyt do środowiska zewnętrznego. Żywicielem pośrednim jest zazwyczaj świnia domowa, choć może nim być również dzik, niedźwiedź brunatny, niektóre małpy wąskonose i szerokonose, a nawet sam człowiek. W tym ostatnim przypadku do zakażenia dochodzi wskutek spożycia pokarmów zanieczyszczonych onkosferami tasiemca (np. owoców lub warzyw) albo na drodze autoinwazji (kiedy onkosfery pochodzą od własnego tasiemca). Jeżeli w wyniku antyperystaltyki człony maciczne pasożyta dostaną się do żołądka i uwolnią w nim onkosfery z jaj, zjawisko to określa się natomiast jako autoendoinwazja. W przewodzie pokarmowym żywiciela pośredniego, pod wpływem soku żołądkowego i jelitowego oraz żółci, onkosfery wydostają się ze swoich otoczek i przenikają przez błonę śluzową do naczyń krwionośnych, które rozprowadzają je do różnych mięśni (głównie języka, żuchwy, szyi, serca i przepony, rzadziej grzbietu), gdzie zostają otoczone łącznotkankową otoczką. Po dotarciu na miejsce docelowe, każda onkosfera przekształca się w 3–4 wągry. Oprócz mięśni, onkosfery mogą w mniejszym stopniu umiejscawiać się także w innych narządach (szczególne zagrożenie stanowią one w mózgowiu oraz gałkach ocznych), jednak wówczas nie zostają one otoczone tkanką łączną. Zakażenie żywiciela pośredniego często ma ostry przebieg, ponieważ w jego organizmie człony maciczne często nie rozpadają się, przez co nie uwalniają większości jaj z onkosferami.
Przypisy
- ↑ Taenia solium, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
Bibliografia
- AntoniA. Deryło AntoniA. (red.), Parazytologia i akaroentomologia medyczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 213–219, ISBN 978-83-01-13804-2 .
- Britannica: animal/pork-tapeworm
- SNL: svinets_bendelorm