Ugłasta
![]() Mollugo verticillata | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | goździkopodobne | ||
Rząd | goździkowce | ||
Rodzina | ugłastowate | ||
Rodzaj | ugłasta | ||
Nazwa systematyczna | |||
Mollugo Linnaeus Sp. Pl. 89. 1 Mai 1753[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
M. verticillata L.[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Mollugo_nudicaulis_W_IMG_1699.jpg/250px-Mollugo_nudicaulis_W_IMG_1699.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Mollugo_pentaphylla_is_it_with_Selaginella_bryopteris_W_IMG_3582.jpg/250px-Mollugo_pentaphylla_is_it_with_Selaginella_bryopteris_W_IMG_3582.jpg)
Ugłasta (Mollugo) – rodzaj roślin z rodziny ugłastowatych (Molluginaceae). Obejmuje ok. 35[4] gatunków. Występują one na obszarach tropikalnych i w subtropikach (Australia, Azja południowa, Afryka, Ameryka Środkowa i Południowa) sięgając na północy po cieplejsze tereny w południowej Europie, wschodniej Azji i w Ameryce Północnej[4][5]. Nazwa naukowa rodzaju nadana przez Linneusza wzięta została od nazwy gatunkowej przytulii pospolitej (Galium mollugo), prawdopodobnie z powodu podobieństwa liści wyrastających w nibyokółkach[4]. Niektóre gatunki mają niewielkie znaczenie ekonomiczne jako rośliny jadalne i lecznicze[4].
Morfologia
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne, rzadziej byliny, nagie, o łodygach płożących lub wzniesionych, rozgałęzionych lub nie[4][5].
- Liście
- Skupione w przyziemnej rozecie liściowej, poza tym obecne są liście łodygowe wyrastające naprzeciwlegle, w okółkach i nibyokółkach. Liście zwykle siedzące, całobrzegie. Przylistków brak lub są szczątkowe. W rozecie przyziemnej liście są największe, stopniowo maleją ku górze pędu[4][5].
- Kwiaty
- Zebrane w niezbyt wielkie kwiatostany wierzchotkowate lub baldachokształtne, wyrastające na szczycie łodygi lub naprzeciw liści. Kielich tworzy pięć trwałych i okazałych działek. Płatków korony brak. Pręciki są zwykle 3, rzadziej 5 lub więcej (do 10), u nasady nieco zrosłych w pierścień. Zalążnia górna, owalna lub elipsoidalna, liczy od 3 do 5 komór, w każdej z 5–15 zalążkami, nitkowatych szyjek słupka jest 3–5[4][5].
- Owoce
- Błoniasta torebka otulona trwałymi działkami i otwierająca się trzema, rzadziej 5 klapami. Nasiona liczne, spłaszczone, nerkowate, bez elajosomów[4][5].
Systematyka
Według APweb (aktualizowany system APG III z 2009) jest to rodzaj z rodziny ugłastowatych (Molluginaceae) w obrębie rzędu goździkowców[2]. Rodzaj bardzo kłopotliwy taksonomicznie, wymagający rewizji[4].
- Wykaz gatunków (taksony o nazwach zweryfikowanych)[6]
- Mollugo angustifolia M.G. Gilbert & Thulin
- Mollugo caespitosa Scott-Elliot
- Mollugo cerviana (L.) Ser.
- Mollugo crockeri Howell
- Mollugo decandra Scott-Elliot
- Mollugo flavescens Andersson
- Mollugo floriana (B.L. Rob.) Howell
- Mollugo fragilis Wawra
- Mollugo namaquensis Bolus
- Mollugo nudicaulis Lam.
- Mollugo pentaphylla L.
- Mollugo pinosia Urb.
- Mollugo pusilla Adamson
- Mollugo snodgrassii B.L. Rob.
- Mollugo stricta L.
- Mollugo tenella Bolus
- Mollugo verticillata L.
- Mollugo walteri Friedr.
Zastosowanie
Gatunek Mollugo spergula jest w Indiach użytkowany jako warzywo, poza tym użytkowany bywa leczniczo ze względu na potwierdzone działanie antyseptyczne. Mollugo pentaphylla wykazuje działanie przeciwgrzybiczne[4].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
- ↑ a b c Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2014-04-27].
- ↑ a b c d e f g h i j k Mollugo. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-27]. (ang.).
- ↑ a b c d e Mollugo. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-27]. (ang.).
- ↑ Mollugo. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2014-04-27].
- J9U: 987007541014105171