Wyżpin jagodowy
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | goździkopodobne | ||
Rząd | goździkowce | ||
Rodzina | goździkowate | ||
Rodzaj | lepnica | ||
Gatunek | wyżpin jagodowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Silene baccifera (L.) Roth Tent. Fl. Germ. 1: 192 1788[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Wyżpin jagodowy (Silene baccifera (L.) Roth) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Rośnie dziko w Azji, Europie i Afryce Północnej[4]. W Polsce osiąga północną granicę zasięgu i w północnej części Polski występuje rzadko. Na południu występuje częściej, ale również są to zwykle pojedyncze stanowiska, łatwe do wypatrzenia, gdyż żywa zieleń rośliny rzuca się w oczy z daleka.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Cucubalus_baccifer_2.jpg/180px-Cucubalus_baccifer_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Silene_baccifera20130712_25.jpg/180px-Silene_baccifera20130712_25.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Silene_baccifera_sl17_%28cropped%29.jpg/180px-Silene_baccifera_sl17_%28cropped%29.jpg)
- Łodyga
- Krótko owłosiona i silnie rozgałęziona, początkowo wznosząca się, później płożąca.
- Liście
- Ułożone naprzeciwlegle, lancetowate, zaostrzone, u nasady z krótkim ogonkiem.
- Kwiaty
- W kątach liści ustawione dychotomicznie (pojedynczo mogą występować na szczycie pędu) na krótko owłosionych osadkach. Kwiaty pięciokrotne. Płatki korony dwudzielne, wydłużone, jasnozielone, na końcach białe. Działki kielicha dołem dzwonkowato zrośnięte, górą głęboko rozcięte.
- Owoc
- Kulista, czarna jagoda dojrzewająca w osłonie kielicha i umieszczona na krótkiej szypułce.
- Korzeń
- Gromadzi węglowodany.
Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Naturalnym środowiskiem rośliny są łęgi i zarośla nadrzeczne. Można ją spotkać także w miejscach nasłonecznionych, lecz równocześnie wilgotnych, najczęściej na brzegach rzek, w dolnych częściach nasypów i poboczy dróg (w miejscach, gdzie spływa woda). Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Senecion fluviatilis i Ass. Senecionetum fluviatilis[5]. Liczba chromosomów 2n= 24[6].
Systematyka
Gatunek wyodrębniany był tradycyjnie w monotypowym rodzaju wyżpin (Cucubalus L., Sp. Pl. 414. 1753) ze względu na swój specyficzny owoc (jagodę). Utrwalona nazwa polska odzwierciedla właśnie takie odrębne ujęcie systematyczne tego taksonu[7]. Jednak w aktualnym piśmiennictwie naukowym i bazach danych taksonomicznych gatunek klasyfikowany jest w ramach rodzaju lepnica (Silene)[3][8][9]. Zmiana pozycji taksonomicznej gatunku nastąpiła w połowie lat 90. XX wieku i później została potwierdzona badaniami molekularnymi[10].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-12] (ang.).
- ↑ a b c Silene baccifera. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-08-13].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-12].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 66, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ Desfeux C, Lejeune B.. Systematics of Euromediterranean Silene (Caryophyllaceae): evidence from a phylogenetic analysis using ITS sequences.. „C R Acad Sci III”. 319, 4, s. 351-358, 1996. PMID: 18383631. (ang.).
- ↑ Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.
- ↑ Frida Eggens: Systematics in Sileneae (Caryophyllaceae) – Taxonomy and Phylogenetic patterns. [w:] Digital Comprehensive Summaries of Uppsala Dissertations from the Faculty of Science and Technology 251 [on-line]. Acta Universitatis Upsaliensis, 2006. [dostęp 2013-08-13]. (ang.).
- EoL: 2903857
- Flora of China: 242000724
- Flora of North America: 242000724
- FloraWeb: 11632
- GBIF: 7267309
- identyfikator iNaturalist: 451454
- IPNI: 156886-1
- NCBI: 54818
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2485868
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:156886-1
- Tela Botanica: 63994
- identyfikator Tropicos: 50075850
- CoL: 4XBPN