Wydminy
wieś | |||
ul. Grunwaldzka | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Wydminy | ||
Liczba ludności (2011) | 2367[2] | ||
Strefa numeracyjna | 87 | ||
Kod pocztowy | 11-510[3] | ||
Tablice rejestracyjne | NGI | ||
SIMC | 0772582 | ||
Położenie na mapie gminy Wydminy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu giżyckiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Wydminy (niem. Widminnen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Wydminy. Siedziba gminy Wydminy. Dawniej samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Miejscowość jest położona nad Jeziorem Wydmińskim, jest wsią letniskową z ośrodkami wczasowymi i domami wypoczynkowymi.
Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 38 Białystok – Głomno. Na stacji Wydminy zatrzymują się pociągi REGIO.
W miejscowości funkcjonuje Zespół Szkół Ogólnokształcących, w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa oraz Samorządowe Liceum Ogólnokształcące, a także Gminny Ośrodek Kultury, Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Centrum Usług Wspólnych.
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0772599 | Ernstowo | przysiółek |
Historia
W XIII w. Krzyżacy zajęli i zniszczyli gród pruski Wydemyns. Obecna wieś została założona w 1480 roku w miejscu dawnego grodu. W 1656 r. Wydminy zostały zniszczone przez Tatarów.
W 1600 roku wieś zamieszkiwała wyłącznie ludność polska. W 1820 roku w parafii na 632 uczniów nie było ani jednego znającego język niemiecki. W 1852 r. wybuchł wielki pożar, który zniszczył większą część zabudowy. W 1896 r. zauważalny był wyraźny efekt akcji germanizacyjnej: na 5200 parafian tylko 1400 było Polakami[6]. W czasie I wojny światowej, w 1914 roku, 75% wsi zostało zniszczone. Odbudowa nastąpiła po wojnie. W latach 30. XX w. zaczęła się rozwijać turystyka, powstały wówczas dwa hotele i cztery restauracje[7]. Zniszczenia wojenne w trakcie II wojny światowej obejmowały 75% zabudowy.
Od 5 lipca 1945 do 27 września 1945 Wydminy posiadały prawa miejskie[8][9].
14 lutego 1946 roku Wydminy zostały opanowane przez III Brygadę Wileńską Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzoną przez podporucznika Kazimierza Chmielowskiego pseudonim "Rekin". Zajęli wówczas posterunek Milicji Obywatelskiej i wywiesili biało-czerwone flagi. Następnie udali się w stronę Puszczy Boreckiej, gdzie stoczyli bitwę pod Gajrowskimi z wojskami NKWD, UB i Ludowego Wojska Polskiego[10].
W 1961 w Wydminach urodziła się Jolanta Piotrowska, późniejsza burmistrz Giżycka, senator XI kadencji[11].
W 2012 r. w obrębie miejscowości wybudowane zostały trzy wiatraki.
W 2017 oraz w 2020 Rada Gminy Wydminy bezskutecznie starała się o nadanie praw miejskich. Pierwszy wniosek uzyskał negatywną opinię Rady Ministrów wskutek nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej, negatywnej opinii wojewody warmińsko-mazurskiego, który stwierdził m.in. niestarannie przeprowadzone konsultacje lokalne, brak instytucji pełniących ponadlokalne funkcje miastotwórcze i brak dokumentacji w zakresie działań rozwojowych Wydmin. Drugi wniosek został odrzucony z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych przy zorganizowanych konsultacjach społecznych, w których wniosek poparło 62,55% głosujących[12][13].
Religia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Wydminy_kaplica_ewangelicka.jpg/220px-Wydminy_kaplica_ewangelicka.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Cerkiew_greckokatolicka_Wydminy_2.jpg/220px-Cerkiew_greckokatolicka_Wydminy_2.jpg)
- Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP:
- Kościół greckokatolicki:
- Kościół rzymskokatolicki:
- Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego:
- zbór w Wydminach
Zabytki
- Małomiasteczkowa zabudowa złożona z zabytkowych kamieniczek z XIX i pocz. XX w. z wydłużonym rynkiem
- Kościół pw. Chrystusa Zbawiciela z XVI w., spalony w 1572 r., odbudowany w 1701. Wieża kościelna z 1654 r. Wystrój wnętrza barokowy
- Budynek Zespołu Szkół Ogólnokształcących
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 152324
- ↑ Wieś Wydminy w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2017-06-04] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1557 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 223-224
- ↑ Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ISBN 83-7200-631-8 s. 360
- ↑ Informacje o Gminie Wydminy. mazury.pc.pl, 9. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-26)].
- ↑ Wrota Warmii i Mazur [online], wrota.warmia.mazury.pl [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2010-07-25] .
- ↑ AndrzejA. Potocki AndrzejA., Wielka uroczystość w małych Wydminach [online], wpolityce.pl, 26 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-27] .
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], web.archive.org, 13 lutego 2023 [dostęp 2024-01-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-02-13] .
- ↑ M.M. Zbrożek M.M., Wydminy chcą zyskać prawa miejskie – zdecydowali radni [online], Radio Olsztyn, 30 marca 2020 [dostęp 2020-04-16] (pol.).
- ↑ Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy
- ↑ Wydminy – kaplica. luteranie.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Giżycko. luteranie.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Parafia greckokatolicka p.w. św. Włodzimierza i Olgi w Widminach. grekokatolicy.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Wydminy – Parafia pw. Chrystusa Zbawiciela. diecezjaelk.pl. [dostęp 2022-05-15].
Bibliografia
- Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 218
Linki zewnętrzne
- Wydminy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 77 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy:Wydminy
Wsie |
|
---|---|
Osady |
|
Integralne części wsi |
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/POL_Wydminy_COA.svg/55px-POL_Wydminy_COA.svg.png)
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Giżycko
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|