Zbylutów
wieś | |||
![]() Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Zbylutowie | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Lwówek Śląski | ||
Liczba ludności (III 2011) | 591[2] | ||
Strefa numeracyjna | 75 | ||
Kod pocztowy | 59-600[3] | ||
Tablice rejestracyjne | DLW | ||
SIMC | 0191017 | ||
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Zbylutów (niem. Deutmannsdorf, po wojnie przejściowo Godynisz[4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.
Podział administracyjny
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.
Demografia
Liczba ludności w latach 1786–2011[5].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/pb9hj2nrv9azcq9rut4oen0c5xnkreb.png)
Historia
Niemiecka nazwa wsi brzmiała Deutmannsdorf. Urzędową nazwą polską do roku 1947 był Henryków. Pochodzenie osady jest związane ze znajdującymi się w okolicy kopalniami złota i szlakiem handlowym. Powstanie osady datuje się na 1217 rok. W XIII w. Zbylutów należał do kasztelanii lwóweckiej. 27 września 1223, wraz z sąsiednimi Skorzynicami, książę Henryk I Brodaty podarował wioskę klasztorowi trzebnickiemu. W 1448 r. Konrad Nimptsch przekazał Zbylutów w testamencie kościołowi w Lwówku Śląskim w zamian za coroczne odprawianie mszy św. „Salve Regina”. W 1567 r. w rezultacie zarazy zmarło wielu mieszkańców. 12 września 1706 nocował w tutejszej sołtysówce król Szwecji Karol XII, a 27 listopada 1756 król pruski Fryderyk II Wielki. Od 1874 r. wieś była siedzibą Amtsbezirk Deutmannsdorf, a w latach 1945–1954 siedzibą gminy Zbylutów.
Położenie
Wieś otoczona jest z dwóch stron lasem i połączona z Chmielnem i Skorzynicami.
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[6]:
- kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, z połowy XIII wieku, XV w., XIX w. Kwadratowe prezbiterium z późnoromańską absydą ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym z XIV w. Kościół został przebudowany w 1492 r. w stylu późnogotyckim. Dobudowano wtedy wieżę, a nawa została przykryta sklepieniem gwiaździstym.
- dom nr 31, murowano-drewniany, z 1835 r.
inne zabytki:
- cmentarz
- krzyż kamienny z aureolą; wystawiony według legendy w celu pokuty za zamordowanie kilkudziesięciu gości weselnych
Edukacja i gospodarka
We wsi znajdują się:
- szkoła podstawowa
- ośrodek zdrowia
- trzy sklepy spożywczo-przemysłowe
- warsztat samochodowy
- LPG
- piekarnia, istniała do roku 1991.
Znane osoby związane z miejscowością
- Peter Palitzsch – ur. w Zbylutowie, reżyser teatralny
- Gerhard Strack – ur. w Zbylutowie, polityk SPD.
Zobacz też
- Zabytki romańskie w Polsce
- Zbylutow w Google Street View
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 160470
- ↑ GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1617 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Alfabetyczny wykaz gmin Rzeczypospolitej Polski według stanu z dnia 1.I.1949 r. Główny Urząd Statystyczny
- ↑ Marek Staffa: Słownik geografii turystycznej Sudetów. Tom 7. Pogórze Kaczawskie. Wrocław: I-BiS, 2002, s. 655–661. ISBN 83-85773-47-9.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 120. [dostęp 2012-09-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-27)].
Bibliografia
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7 Pogórze Kaczawskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9
Linki zewnętrzne
- Wratislaviae Amici
- Informacje historyczne
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Lwówek Śląski
Miasto | |
---|---|
Wsie |
|
Integralne części wsi |
|