Andziółówka
część wsi | |||
![]() Kaplica NMP Królowej Korony Polskiej na Buczniku | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Istebna | ||
Sołectwo | Istebna | ||
Część miejscowości | Istebna | ||
Strefa numeracyjna | 33 | ||
Kod pocztowy | 43-470[2] | ||
Tablice rejestracyjne | SCI | ||
SIMC | 0052907 | ||
Położenie na mapie gminy Istebna ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu cieszyńskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Andziółówka (także Andziołówka) – część wsi Istebna w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Istebna[3][4], na prawym brzegu Olzy w jej początkowym biegu w Beskidzie Śląskim, przy drodze wojewódzkiej nr 941.
W latach 1975–1998 Andziółówka położona była w województwie bielskim.
W początkowym okresie istnienia Istebnej w XVII wieku jej mieszkańcy zobowiązani byli wytwarzać gonty oraz spławiać Olzą drewno dla cieszyńskiego księcia. Powstawały tzw. "wyrobiska" i "rómbaniska", na których wyrastały nowe osiedla, w tym Andziołówka.
Nazwa osiedla jest najprawdopodobniej nazwą dzierżawczą od nazwy osobowej Andzioł lub Andzieł. ...pole Kubitkula przi Angeluwcze było wzmiankowane w dokumentach katastralnych księstwa cieszyńskiego już w roku 1788, zaś ...grund auf der Wiese Kubitkula oder Andioluwka oraz ...Mlaczka przi Andzieluwce genannt w roku 1823. W późniejszych latach pojawiały się nazwy Andzieluwka (1836), Andzielówka (1879) i Andziełówka (1934)[5]. W drugiej połowie XX w. utrwaliła się nazwa Andziołówka - w tej formie występuje ta część Istebnej powszechnie zarówno na mapach[6][7] jak i w literaturze[8][9]. Oficjalna forma Andziółówka jest zapewne pomyłką redakcyjną lub drukarską.
W 1884 urodził się tu Jan Wałach – grafik, malarz i rzeźbiarz, mistrz drzeworytu. W 1914 r. siostra Jana Wałacha – Jadwiga, wyszła za mąż za jego przyjaciela z czasów studiów – Ludwika Konarzewskiego-seniora. Ci osiedli na pobliskim Buczniku w 1922 i wybudowali tam kompleks zabudowy obejmujący: pensjonat dla gości "Bucznik", dom z pracownią, muzeum regionalne, warsztaty i czteroletnią Szkołę Przemysłu Artystycznego i Rzeźby dla uzdolnionej młodzieży oraz drewnianą kaplicę pw. NMP Królowej Korony Polskiej. Zespół tych budynków stał się też siedzibą swego rodzaju kolonii artystycznej. W okresie międzywojennym pensjonat "Bucznik" odwiedzili m.in. Julian Fałat, Feliks Nowowiejski, Zofia Kossak-Szczucka. II wojnę światową przetrwała jedynie kaplica, pozostałe budynki zostały rozebrane przez okupantów. Po uczestnictwie na I wojnie światowej, Jan Wałach powrócił na Andziółówkę, by tworzyć tu w osamotnieniu i zapomnieniu aż do swej śmierci w 1979 r. Pracownia ta znajdowała się w zespole zagrodowym nr 293, w 1987 uznanym za zabytkowy[10]. Na Buczniku zaś, w 1967 r. na stałe zamieszkał Ludwik Konarzewski-junior, w domu zaprojektowanym przez swego brata Stanisława na miejscu, w pobliżu którego przed II wojną światową stał dawny pensjonat.
Osobny artykuł: Bucznik (województwo śląskie).
Ponadto w sąsiedztwie Andziółówki znajdują się m.in.: Gimnazjum im. Jana Pawła II w Istebnej, tartak oraz ochronka sióstr służebniczek.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 627
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 358 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 178. ISBN 82-00-00622-2.
- ↑ Mapa geoportalu. [dostęp 2023-04-22].
- ↑ Beskid Śląski. Mapa turystyczna 1 : 50 000, wyd. I, Kraków: Wydawnictwo kartograficzne Compass, 2003, ISBN 83-89165-32-5 .
- ↑ Władysław Sosna: Dookoła Beskidu Śląskiego. Przewodnik. Katowice: Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej, Oddział w Katowicach, 1992, s. 71. ISBN 83-900803-0-3.
- ↑ Mirosław J. Barański: Beskid Śląski. Pasmo Baraniej Góry. Przewodnik turystyczny. Warszawa: Wydawnictwo PTTK "Kraj", 1994, s. 177, seria: Polskie góry. ISBN 83-7005-357-2.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
Bibliografia
- Mirosław Barański: Beskid Śląski. Przewodnik, Wydanie I. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 391-393. ISBN 978-83-89188-71-7.
Linki zewnętrzne
- Gmina Istebna: Historia
- p
- d
- e
Wsie | |
---|---|
Integralne części wsi |
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/POL_gmina_Istebna_COA.svg/50px-POL_gmina_Istebna_COA.svg.png)