18 Batalion Celny
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1921 | ||
Rozformowanie | 1922 | ||
Tradycje | |||
Rodowód | 5/VII batalion wartowniczy | ||
Dowódcy | |||
Pierwszy | por. Kazimierz Kasprzak | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | |||
Formacja | Bataliony Celne | ||
Podległość | Główna Komenda Batalionów Celnych | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg/250px-Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/18_batalion_celny_w_1921.jpg/250px-18_batalion_celny_w_1921.jpg)
18 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 18 batalion celny powstał w granicach DOG Poznań, a zorganizowano go na bazie 5/VII batalionu wartowniczego[2]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[3]. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych[4].
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[5]. Rozkazem tajnym nr 10 z 7 października 1921 Komendant Główny Batalionów Celnych nakazał likwidację batalionów nr 14., 17. i 18[6]. W myśl tego rozkazu 18 batalion celny miał przekazać swoją 1 kompanię do 19 batalionu celnego w Cieszynie, 2 kompanię do 7 batalionu celnego w Żywcu, 3 kompanię do 8 batalionu celnego w Nowym Sączu, a 4 kompanię do 6 batalionu celnego w Sanoku[7]. W dniu 28 października wszystkie kompanie rozformowywanych batalionów winny odejść do miejsc nowego przeznaczenia[8].
Na terenie Wielkopolski batalion pełnił służbę do jesieni 1921. Z dniem 23 października 1921 odcinek granicy ochraniany przez batalion został przekazany odpowiednim komórkom organizacyjnym Straży Celnej[9].
Służba celna
17 maja 1921 Główna Komenda Batalionów Celnych zarządziła zmiany dyslokacyjne batalionów. 3 batalion celny miał ochraniać odcinek granicy od Kłody do Bogdaja (droga do Bonikowa przez Bogdaj do Chajdan). Sztab batalionu rozlokowany miał być w Rawiczu[10].
Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[11]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[12].
- Sąsiednie bataliony
17 batalion celny w Lesznie ⇔ 14 batalion celny w Laskach – VI 1921[13]
Kadra batalionu
- Dowódcy batalionu
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
---|---|---|---|
por. | Kazimierz Kasprzak[1] | VI – X 1921[14] |
Struktura organizacyjna
OdeB 18 batalionu celnego w Odolanowie na dzień 1 czerwca 1921[14] | ||||
---|---|---|---|---|
kompanie | 1. Trębaczów | 2. Chojnik | 3. Sulmierzyce | 4. Szkaradowo |
dowódcy | por. Chudziak | por. Komorski | por. Hęćka | por. Kowalewski |
placówki | Słupia | Konradów | Zduny | Dębno Polskie |
Koza Wielka | Cieszyn | Borownica | fw. Krystynki | |
Miechów | Piła | Polski Ujazd | Wydawy | |
leśniczówka | Kocina | Sulmierzyce (strzelnica) | Łąkta | |
Zbyczyna | Pawłów | Sulmierzyce (młyn) | Zielony Jeleń | |
Drożki | Kąty Śląskie | Uciechów | Biały Kał | |
Rychtal | Niwki | Smugi | Zaorle | |
Witnia | Bogdaj | Katarzynowo | ||
Rybin | Możdżanów | Ostoje | ||
Frużów | Jeziora | |||
Pisarzowice | Żbiki | |||
Zaborowo | ||||
Żydowski Bród | ||||
Ruda | ||||
Rochy | ||||
Zduny | ||||
OdeB 18 batalionu celnego w Rawiczu na dzień 1 lipca 1921[14] | ||||
kompanie | 1. Bojanowo | 2. Odolanów | 3. Jutrosin | 4. Słupia |
dowódcy | por. Chudziak | por. Meler | por. Hęćka | por. Kowalewski |
placówki | Jabłonna | Zduny cukrownia | Ostoje | Dębno |
Szlemzdrowo | Zduny | Jeziora | Krystjanki | |
Trzebosz | Borownica | Żbiki | Wydawy | |
Pakówka | Ujazd-Polski | Zaborowo | Łąkta | |
Izbice | Sulmierzyce-Błonie | Żydowski Bród | Zielony Jeleń | |
Żelice | Sulmierzyce-Wiatrak | Ruda | Biały Kał | |
Masłów | Uciechów | Rochy | Zaorle | |
Warszawianka | Katarzynowo | |||
Kruty | ||||
OdeB 18 bc w Rawiczu na dzień 1 października 1921[14] | ||||
kompanie | 1. Bojanowo | 2. Odolanów | 3. Jutrosin | 4. Pakosław |
dowódcy | por. Celmer | por. Hęćka | por. Chudziak | ppor. Adamski |
placówki | Jabłonna | Zduny cukrownia | Ostoje | Kąty |
Szlemzdzowo | Zduny miasto | Stasin | Dębno | |
Trzebosz | Borownica | Żbiki | Krystjanki | |
Pakówka | Ujazd-Polski | Zaborów | Wydawy | |
Izbice | Sulmierzyce-Błonie | Żydowskie Brody | Łąkta | |
Żelice | Sulmierzyce-Wiatrak | Ruda | Zielony Jeleń | |
Masłowo | Uciechów | Rochy | Biały Kał | |
Warszawianka | Smugi | Zaorle | ||
Bogdaj | Zaorle Dwór |
Przypisy
- ↑ a b c Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 13.
- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 124.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 24.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 75.
- ↑ Polak 1999 ↓, s. 18.
- ↑ Polak 1999 ↓, s. 19.
- ↑ Polak 1999 ↓, s. 20.
- ↑ Meldunki dowództwa 17 bc ↓, s. 1.
- ↑ Materiały dotyczące dyslokacji 3 bc ↓, s. 4.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 72.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 73.
- ↑ WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000
- ↑ a b c d OdeB batalionów celnych ↓, s. 18bc.
Bibliografia
- Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
- Henryk Dominiczak: Granica polsko–niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne. Dokumenty organizacyjne. Wybór źródeł. T.1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-84-6.
- TeresaT. Prengel-Boczkowska TeresaT., Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”, Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009 .
- Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Zarządzenia i wytyczne Ministerstwa Skarbu, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Głównej Komendy Batalionów Celnych dotyczące organizacji, reorganizacji i luzowania Batalionów Celnych → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Przejmowanie odcinków granicznych przez Straż Celną. Meldunki dowództwa 17 batalionu celnego → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Materiały dotyczące dyslokacji 3 batalionu celnego. Wytyczne władz zwierzchnich. Wykazy rozlokowania jednostek. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e