20 Batalion Celny
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1921 | ||
Rozformowanie | 1922 | ||
Tradycje | |||
Rodowód | 2/VIII batalion wartowniczy | ||
Dowódcy | |||
Pierwszy | mjr Wincenty Kwieciński | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | Chojnice[1] | ||
Formacja | Bataliony Celne | ||
Podległość | Główna Komenda Batalionów Celnych | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg/250px-Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Rozmieszczenie_20_batalionu_celnego_w_1921.png/250px-Rozmieszczenie_20_batalionu_celnego_w_1921.png)
20 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 20 batalion celny powstał w granicach DOG Pomorze, a zorganizowano go na bazie 2/VIII batalionu wartowniczego[2]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[3]. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych[4].
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[5].
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[6]. 20 batalion celny znalazł się w strukturze 1 Brygady Celnej[7].
21 stycznia 1922 o godzinie 12:00 20 batalion celny został zluzowany przez nowo powstały Inspektorat Straży Celnej „Chojnice”[8] . Batalion został rozwiązany, a jego 3 kompania celna miała początkowo wejść w struktury 9 batalionu celnego stacjonującego w Oświęcimiu. Ostatecznie rozkaz zmieniono i przydzielono kompanię do 12 batalionu celnego stacjonującego w Stryju[8] . W lutym 1922 w podporządkowanie 11 batalionu celnego weszła kompania celna z byłego 20 batalionu celnego. Otrzymała numer 5/11 bc[9].
Służba celna
17 maja 1921 Główna Komenda Batalionów Celnych zarządziła zmiany dyslokacyjne batalionów. 3 batalion celny miał ochraniać odcinek granicy od Prądzony do Walentynowa. Sztab batalionu rozlokowany miał być w Chojnicach[10].
Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[11]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[12].
- Sąsiednie bataliony
3 batalion celny w Kościerzynie ⇔ 15 batalion celny w Chodzieży – VI 1921[13]
Kadra batalionu
Dowódcy batalionu[1]:
stopień | imię i nazwisko, numer | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
---|---|---|---|
major | Wincenty Kwieciński | VI – IX 1921[14] | |
major | Edward Odrowąż-Sypniewski | IX 1921 – I 1922[14] |
Struktura organizacyjna
Ordre de Bataille 20 batalionu celnego w Chojnicach 27 lipca 1921[14] | |||||
---|---|---|---|---|---|
kompanie | 1. Brzeźno | 2. Konarzyny | 3. Charzykowy | 4. Płutowo | 2/15 bc Sypniewo |
dowódcy | por. Bronisław Sarnowski | por. Kostrzewski | por. Lucjan Skirfało | por. Jan Szałagan | por. Franciszek Opioła |
placówki | Brzeźno | Zychce | leśniczówka | Edmund | Pustynia |
Birkenstein | Konarzyny | Stendershof | Halka | Dorotowo | |
Wierzchocin | Ciecholewo | Szenfeld | Dąbrowa | Stebenka | |
Kobyla Góra | Babilon | Moszczenica | Witkowo | leśniczówka | |
Nowa Karczma | Derefowic | Blumfeld |
Ordre de Bataille 20 batalionu celnego w Chojnicach na dzień 1 grudnia 1921[14] | ||||
---|---|---|---|---|
kompanie | 1. Brzeźno[a] | 2. Charzykowy | 3. Jerzmionki | 4. Sypniewo[b] |
dowódcy | por. Bronisław Sarnowski | por. Lucjan Głodkowski | ppor. Ludwik Kawa | kpt. Mieczysław Polański |
placówki | Brzeźno | Nowa Karczma | Stendershof | Dąbrowo |
Brzozowo | Żychce | Szenfeld | Halka | |
Wierzchocin | Konarzyny | Moszczenica | Edmund | |
Kełpin | Ciechlewo | Deręgowice | Pustynia | |
Babilon | Blumfeld | Dorotowo | ||
leśniczówka | Witkowo | Stebenka | ||
Zamarte | leśniczówka |
Uwagi
- ↑ 1 kompania celna 20 bc w Brzeźnie została zluzowana przez obsadę komisariatu Straży Celnej „Brzeźno”
- ↑ 4 kompania celna 20 bc w Brzeźnie została zluzowana przez obsadę komisariatu Straży Celnej „Sypniewo”
Przypisy
- ↑ a b Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 13.
- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 124.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 24.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 75.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 26.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 74.
- ↑ a b Organizacja batalionów celnych ↓.
- ↑ OdeB batalionów celnych ↓, s. 11bc.
- ↑ Materiały dotyczące dyslokacji 3 bc ↓, s. 4.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 72.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 73.
- ↑ WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000
- ↑ a b c d OdeB batalionów celnych ↓, s. 20bc.
Bibliografia
- Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
- Henryk Dominiczak: Granica polsko–niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- TeresaT. Prengel-Boczkowska TeresaT., Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”, Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009 .
- Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
- Zarządzenia i wytyczne Ministerstwa Skarbu, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Głównej Komendy Batalionów Celnych dotyczące organizacji, reorganizacji i luzowania Batalionów Celnych → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Materiały dotyczące dyslokacji 3 batalionu celnego. Wytyczne władz zwierzchnich. Wykazy rozlokowania jednostek. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Zarządzenia Głównej Komendy Baonów Celnych dotyczące przejęcia odcinka granicy 21 baonu celnego przez Straż Celną . → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e