8 Batalion Celny
Historia | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Sformowanie | 1921 | ||
Rozformowanie | 1922 | ||
Tradycje | |||
Rodowód | 3/V batalion wartowniczy | ||
Kontynuacja | |||
Dowódcy | |||
Pierwszy | mjr Juliusz Siwak | ||
Organizacja | |||
Dyslokacja | |||
Formacja | Bataliony Celne | ||
Podległość | Główna Komenda Batalionów Celnych | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg/240px-Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg)
8 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 8 batalion celny powstał na terenie Okręgu Generalnego „Kraków” na bazie 3/V batalionu wartowniczego[2]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[3]. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych[4].
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[5]. Po sformowaniu dowództwo batalionu stacjonowało w Nowym Sączu. Swoje kompanie batalion rozmieścił w Jabłonce, Szczawnicy, Muszynie i Wysowej[6]. W czerwcu 1921 przeniesiono placówkę 1 kompanii celnej z Sawek do Kiczora, a w lipcu sztab 4 kompanii przeszedł do Tylicza[6]. Rozkazem tajnym nr 10 z 7 października 1921 Komendant Główny Batalionów Celnych nakazał likwidację batalionów nr 14., 17. i 18[7]. W myśl tego rozkazu 18 batalion celny miał przekazać swoją 3 kompanię do 8 batalionu celnego w Nowym Sączu[8]. W dniu 28 października wszystkie kompanie rozformowywanych batalionów winny odejść do miejsc nowego przeznaczenia[9].
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[10]. 8 batalion celny wszedł w struktury 3 Brygady Celnej[11]. W kwietniu 1922 4 kompania celna stacjonowała w Białce[6].
We wrześniu 1922 wszystkie kompanie zebrano w Nowym Sączu. W tym miesiącu po raz ostatni dowódca batalionu zameldował dyslokacje swoich pododdziałów[6]. Jesienią 1922 8 batalion celny przekazał swój odcinek graniczny nowo powstałemu Inspektoratowi Straży Celnej „Sącz”. Po zluzowaniu batalionu przez Straż Celną, dowódca batalionu otrzymał zadanie: do 26 października przejść do dyspozycji Wojewody Wołyńskiego i zająć odcinek granicy od Kobyle do Paszuk. Dowództwo batalionu rozmieścić w Korcu[12].
Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, minister spraw wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[4]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[13]. 8 batalion celny przemianowany został na 8 batalion Straży Granicznej.
Osobny artykuł: 8 batalion Straży Granicznej.
Służba celna
Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[14]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[15].
- Sąsiednie bataliony
- 7 batalion celny w Żywcu ⇔ 6 batalion celny w Sanoku – VI 1921[16]
- 7 batalion celny⇔ 6 batalion celny – 1922
Kadra batalionu
- Dowódcy batalionu
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
---|---|---|---|
mjr piech. | Juliusz Siwak[1] | V 1921 – VI 1922[6] | |
kpt. | Gustaw Florjański[1] | VII – IX 1922 |
Struktura organizacyjna
Ordre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 czerwca 1921[6][a] | ||||
---|---|---|---|---|
kompania | 1. Jabłonka (2/151) | 2. Szczawnica (1/166) | 3. Muszyna (1/161) | 4. Wysowa (3/184) |
dowódca | por. Antoni Kudłaciak | por. Władysław Godfrynów | por. Franciszek Żmuda | por. Władysław Kurecki |
placówki | Kiczory | Jaworki | Obidza | Wojkowa |
Lipnica Górna | Szlachtowa | Hejlaszówka | Muszynka | |
Lipnica Dolna | Szczawnica | Wierchomla | Tylicz | |
Lipnica most | Pieniny | Zubrzyk | Izby | |
Chyżne | Sromowce Niżne | Żegiestów | Huta Wysowska | |
Głodówka | Niedzica-Czorsztyn | Milik | Wysowa | |
Magóra | Kacwin | Folwark | Regietów | |
Molkówka | Łapsianka | Leluchów | Konieczna | |
Jurgów | Dubne | Radocyna | ||
Łysa Polana | ||||
Ordre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 grudnia 1921[6] | ||||
kompania | 1. Jabłonka | 2. Szczawnica | 3. Muszyna | 4. Tylicz |
dowódca | kpt. Gustaw Kohman | kpt. Leon Grzegorzak | por. Franciszek Żmuda | por. Franciszek Szwedka |
placówki | Babia Góra | Łysa Polana | Cicha Dolina | Tylicz rzeki |
Lipnica Mała | Jurgów | Kosoczynka | Muszynka | |
Lipnica Górna | Łapsianka | Piwowary | Tylicz | |
Lipnica Dolna | Kacwin | Hamiszów | Mochnaczka | |
Lipnica most | Niedzica | Wierchomla | Izby | |
Chyżne wieś | Sromowce Wyżne | Żubczyk | Bieliczna | |
Chyżne las | Sromowce Niżne | Żegiestów | Huta Wysowska | |
Głodówka | Pieniny | Andrzejówka | Wysowa | |
Krawiczki | Szczawnica | Milik | Blechnarka | |
Witów | Szlachtowa | Folwark | Regietów Wyżny | |
Polana Siwa | Jaworki | Leluchów | Zdynia | |
Dolina Kościeliska | Dubne | Konieczna | ||
Wojkowa | Radocyna | |||
Grab | ||||
Ożenna | ||||
Ordre de Bataille 8 batalionu celnego w Nowym Sączu na dzień 25 sierpnia 1922[6] | ||||
kompania | 1.Jabłonka | 2.Szczawnica | 3.Muszyna | 4.Białka |
dowódca | por. Franciszek Żmuda | por. Michał Wialbutt | por. Hipolit Ciągliński | por. Stanisław Chudziak |
placówki | Babia Góra | Sromowce Wyżne | Piwiary | Łysa Polana |
Lipnica Mała | Sromowce Niżne | Haniszów | Brzegi | |
Lipnica Górna | Pieniny | Majerz | Jurgów | |
Lipnica Dolna | Groń | Wierchomla | Rzepiska | |
Lipnica most | Szczawnica | Żubryk | Łapszanka | |
Sałasz | Szlachtowa | Żegiestów | Łapsze Niżne | |
Chyżne wieś | Jaworki | Żegiestów-tunel | Karwin | |
Chyżne las | Biała-Woda | Andrzejówka | Niedzica | |
Głodówka | Obidza | Milik | ||
Wiłów | Heljaszówka | |||
Polana Siwa | ||||
Kościeliska |
Uwagi
- ↑ W nawiasach podano stan osobowy pododdziału − w liczniku liczba oficerów, a w mianowniku pozostali żołnierze.
Przypisy
- ↑ a b c Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 12.
- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 124.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 24.
- ↑ a b Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 75.
- ↑ a b c d e f g h OdeB batalionów celnych ↓, s. 8bc.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 18.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 19.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 20.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 26.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 74.
- ↑ Materiały dyslokacyjne SG ↓, s. 31.
- ↑ Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 5.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 72.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 73.
- ↑ WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000
Bibliografia
- Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
- Henryk Dominiczak: Granica polsko-niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
- Bogusław Polak: Z dziejów polskich formacji granicznych 1918−1839. Studia i materiały. T. I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909484-0-0.
- TeresaT. Prengel-Boczkowska TeresaT., Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”, Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009 .
- Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Zarządzenia i wytyczne Ministerstwa Skarbu, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Głównej Komendy Batalionów Celnych dotyczące organizacji, reorganizacji i luzowania Batalionów Celnych → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Materiały dotyczące spraw dyslokacyjnych:przeniesienia siedzib komend, baonów, obszary odcinków granicznych, 1922–1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- p
- d
- e